Plezier

De lijm: spelen, lachen en samen vieren.

Voor het schrijven van dit artikel hebben we ons goed ingeleefd. Daar zaten we dan, in de eerste lentezon achter de laptop. Werken in de zon geeft een enorm geluksgevoel. En we waren aan het werk, dus ja: werkplezier.

Werkplezier draait om de vreugde en voldoening die je uit je werk haalt, versterkt door speelsheid, humor en sociale verbinding. Het is een essentieel ingrediënt voor motivatie en een positieve werksfeer. Werkplezier maakt alles net een stukje mooier. En het is, zoals je in dit artikel zult lezen, ook nog eens een verrassend serieuze graadmeter voor hoe het met de andere vier bouwstenen van werkgeluk gesteld is.

Spelen op het werk: serieus nuttig

Wanneer heb je voor het laatst écht gespeeld? En wanneer was dat voor het laatst op je werk? Spelen klinkt misschien kinderachtig, maar het is een wezenlijk onderdeel van productiviteit, samenwerking en innovatie. Onderzoekers tonen aan dat spelen op het werk bijdraagt aan loyaliteit, creativiteit, verbondenheid en prestaties. Het zorgt ervoor dat emotioneel veeleisend werk minder ten koste gaat van het enthousiasme, en zelfs saaie taken voelen minder als een sleur wanneer er een speels element aan wordt toegevoegd.

Spel herken je aan drie kenmerken: een activiteit met plezier of uitdaging als doel, een enthousiaste houding met focus op het hier en nu, en interactie met het spel of met een ander. Het kan vele vormen aannemen. Ludieke momenten, zoals humor en grapjes met collega’s die de sfeer verlichten. Competitieve activiteiten, zoals een potje tafelvoetbal of een uitdagend bordspel, die energie geven en mensen samenbrengen. En een creatieve kant: improviseren, experimenteren, iets nieuws maken zonder vooraf vastgesteld doel. Plus natuurlijk de klassiekers die nooit vervelen, zoals een goed uitgevoerde grap op 1 april.

Uit het veld · Waarom raven van daken glijden

In de sneeuw van Alaska en Canada zijn raven gefilmd die telkens opnieuw van een besneeuwd dak naar beneden glijden, terugklimmen en het nog eens doen. Het levert geen voedsel op en geen partner. Het is, voor zover gedragsbiologen kunnen vaststellen, gewoon leuk. Jonge honden nodigen elkaar uit met de speelbuiging, voorpoten plat op de grond, achterlijf omhoog: het signaal dat alles wat volgt niet serieus bedoeld is. Otters glijden van modderhellingen, dolfijnen surfen op boeggolven.

Spel komt in het dierenrijk vooral voor bij sociale, intelligente soorten, en gedragsbioloog Marc Bekoff wijst op iets belangrijks: dieren spelen alleen wanneer aan hun basisbehoeften is voldaan en ze zich veilig voelen. Een dier onder stress speelt niet. Daarmee is spel een van de eerlijkste welzijnsindicatoren die we kennen, en dat geldt ook voor jouw team. Wordt er gelachen, geplaagd en gespeeld op de werkvloer? Dan zijn verbinding en veiligheid waarschijnlijk op orde. Is de speelsheid verdwenen? Beschouw dat als de kanarie in de kolenmijn.

Uit de praktijk · De bonte paarden van 1 april

Het is al jaren geleden, misschien wel zeventien, maar Carola moet er nog steeds om lachen als ze het vertelt. Een collega van haar was helemaal in de ban van paardrijden en bloedserieus over dressuur. Maandag na maandag vertelde ze over partijdige juryleden en oneerlijke scores. Op een dag besloten Carola en een andere collega haar eens goed in de maling te nemen. Met het team schreven ze een officiële brief waarin stond dat bonte paarden voortaan werden uitgesloten van reguliere competities. De reden? Ze zouden te veel afleiden van de rest van de stoet. Maar geen zorgen: er kwam een speciale competitie voor bonte paarden. Op 1 april, rond het middaguur, arriveerde de post. En toen: gestamp op de trap. Woedende voetstappen. De collega stormde binnen, furieus over het idiote besluit. Ze hebben het een dag volgehouden en toen maar verteld. Het verhaal wordt zeventien jaar later nog steeds doorverteld, en dat is precies wat gedeelde humor met een team doet.

Humor: luchtig of een signaal?

Humor relativeert, brengt luchtigheid en geeft energie. Maar achter ieder geintje zit een seintje. In teams met veel spanning kan humor ook een teken zijn van rebellie of ontevredenheid. Wanneer mensen zich niet gehoord voelen, wordt cynische humor een uitlaatklep. Vaak is dat een grap die vooral de maker zelf echt grappig vindt, terwijl anderen meelachen om niet als saaie tut bestempeld te worden. Durf in zo’n situatie trouw te blijven aan jezelf en te benoemen: “Ik merk dat ik er niet om moet lachen, maar ik ben wel nieuwsgierig waarom je deze grap maakt.” Spelen en humor horen bij het werk, maar zoals bij alles maken bewustzijn en verbinding het verschil.

Wat het onderzoek laat zien

Onderzoek van de Erasmus Happiness Economics Research Organisation (EHERO) van de Erasmus Universiteit, die jaarlijks het werkplezier onder medewerkers meet, laat zien dat werkplezier sterk samenhangt met verbinding, zingeving, persoonlijke groei en samenwerking. Medewerkers die plezier ervaren in hun werk tonen significant hogere betrokkenheid, presteren beter en zijn minder vaak ziek. Het onderzoek benadrukt hoe belangrijk het is om te investeren in een cultuur waarin plezier en ontspanning vanzelfsprekend onderdeel zijn van de werkdag. Fysieke ontspanningsruimtes, gezamenlijke activiteiten en informele momenten blijken daarbij bijzonder effectief.

Organisaties die investeren in werkplezier creëren dus niet alleen een prettige sfeer, ze boeken ook meetbare resultaten. Praktische voorbeelden uit het onderzoek: organiseer kleine verrassingen voor het team, zoals spontane traktaties of een korte speelse activiteit. Vier successen bewust, bijvoorbeeld in korte bijeenkomsten waarin resultaten centraal staan. Breng geregeld humor in de dagelijkse communicatie en stimuleer informele ontmoetingen zoals gezamenlijke lunches of koffiemomenten.

Plezier als lijm tussen de bouwstenen

Plezier werkt als lijm tussen de voorwaarden voor werkgeluk. Waar verbinding, veiligheid, zingeving en ontwikkeling het fundament vormen, is plezier het element dat deze aspecten bij elkaar houdt en versterkt. Door speelsheid en luchtigheid ontstaat een cultuur waarin medewerkers zich makkelijker verbinden, betekenis ervaren en zichzelf durven ontwikkelen. Plezier maakt het veiliger om risico’s te nemen, creatief te zijn en uitdagingen aan te gaan. Daarmee is plezier de essentiële verbinding voor blijvend en diepgaand werkgeluk. Maak het een bewuste keuze. Spelen, lachen en genieten horen ook op de werkvloer thuis, net zo goed als in de vrije tijd.

Een lage score op plezier is zelden een plezierprobleem alleen. Kijk dan ook naar de eerste twee bouwstenen, verbinding en veiligheid, want daar begint het spel.

Verder lezen?

Wil je met je team aan deze bouwstenen werken? Bekijk de teamtraining werkgeluk of download het boekje Werkgeluk, vijf bouwstenen voor teams die floreren, met per bouwsteen oefeningen en een teamscan.

Veelgestelde vragen

Waarom is plezier belangrijk op het werk?

Onderzoek van EHERO van de Erasmus Universiteit laat zien dat werkplezier sterk samenhangt met verbinding, zingeving, groei en samenwerking. Medewerkers die plezier ervaren zijn meer betrokken, presteren beter en zijn minder vaak ziek. Spelen op het werk draagt bij aan loyaliteit, creativiteit en verbondenheid, en maakt dat emotioneel veeleisend werk minder ten koste gaat van het enthousiasme.

Wat zegt humor over een team?

Veel. Gedragsbioloog Marc Bekoff laat zien dat dieren alleen spelen wanneer ze zich veilig voelen. Dat geldt ook voor teams: waar gelachen en gespeeld wordt, zijn verbinding en veiligheid waarschijnlijk op orde. Is de speelsheid verdwenen, dan is dat de kanarie in de kolenmijn. En cynische humor is vaak een uitlaatklep van mensen die zich niet gehoord voelen.

Hoe breng je meer plezier in een team?

Klein en vaak. Organiseer kleine verrassingen, een traktatie of een speelse opening van het overleg. Vier successen bewust, ook de kleine, bijvoorbeeld in vijf minuten aan het einde van de week. Stimuleer informele momenten zoals samen lunchen of koffie drinken. Plezier is de lijm tussen de andere bouwstenen en het vraagt een bewuste keuze.